ရတု(jubilee) ဒှ် လၟိဟ်လၟေင်သၞာံ မပေင်စိုပ် ဗွဲတၟေင် ဗွဲမဂၠိုင် စၟတ်သမ္တီ ပ္ဍဲအခိင်ကာလ မပေင်စိုပ် အလန် မရနုက်ကဵု ၂၅၊ ၅၀၊ ၆၀၊ ၇၀ တအ်ရ။ မအရေဝ် ရတု ဝွံ တမ်မူလ ကၠုင်နူ သံသကြိုတ်တုဲ မန် နူခေတ်တြေံ (မဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲလိက်တၟအ်မန် ခေတ်တြေံ ပ္ဍဲဗုကာံ) စကာကၠုင် မအရေဝ်ဝွံရ။

နိရုတ္တိပြင်ဆင်

ရတု ဝွံ ပ္ဍဲကဵု လိက်မန် ဂွံဆဵုကေတ်ကၠာအိုတ်ဂှ် နူကဵုလိက်တၟအ်ပရူသၟိင် (လိက်တၟအ်ကျာ်ယှိုယ်သဳခုင်) ပ္ဍဲမုက် (ဃ) ပၞောန် (၅၀) "အုတ်ရုတုစိ သက်သ္ကုလိ ကာလ်ဍေးကုံကုံ" (အိုတ်ရတုစိ ဟွံကြက်ကလိၜက်အာ ကာလဍေဟ်တအ်ဂှ်တအ်ဂှ်)၊ မဂွံအဓိပ္ပါယ် ဇၟာပ်ပ်လၟေင်သၞာံမစိုပ် ကာလဍေဟ် ဟွံၜက်အာရ။ ထပ်ပသောင် အဓိပ္ပါယ် ညးမိက်ဂွံဟီုဂှ်မ္ဂး မွဲသၞာံမွဲအလန် စိုပ်အခိင်ဗြဲမ္ဂး ကာလဗြဲဂှ် ဍေဟ်ဟွံၜက်အာတုဲ ဗြဲ သဂူကဵုရောင်၊ စိုပ်အခိင် မုဟ်ကျာမ္ဂး ကာလမုဟ်ကျာဂှ် ဍေဟ်ဟွံၜက်အာတုဲ ကျာလၜိုဟ် သ္လပိုက်ကဵုရောင် မပ္တံ မြဴသာ်ဝွံရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ရတု ဂှ် မဂွံအဓိပ္ပါယ် "မွဲသၞာံ မွဲအလန် မစိုပ်ကၠုင်အခိင်" ရ။

ရတု (ရုတု) ဝွံ ကၠုင်နူ သံသကြိုက် (ṛtu "period")[၁] ပ္ဍဲသံသကြိုတ် ရ နွံ ၜါ ရ(r) ကဵု (ṛ) သွက် ((ṛ) ဂှ် မန်တြေံ ချူ (ရု) ဒှ်မာန်ရ။ လိက်မန် ကြဴနူဂှ်မ္ဂး ဂွံဆဵုကေတ် ညးချူ "ရတု" ရ။

ပ္ဍဲကဵု သဘင်မပေင်လၟိဟ်ဗွဲတၟေင် ဗီုကဵု သဘင်မပေင် ၅၀ ဝါ (တ္ၚဲဒှ်မၞိဟ် မပေင် အာယုက် ၅၀) တအ်မ္ဂး ညးလ္ၚဵု စၞး "ရတု" ဂှ် စကာ "ရတ်" လေဝ် နွံကီုရ (ဟိုတ်နူ မအရေဝ် "ရတု" ဏအ် ဗၟာတအ်လေဝ် လွဳဗ္စလဝ် နူသံသကြိုတ်ကီုတုဲ တၞဟ်နဝေင်ပါဲ ညံင်ဟွံဂွံတုပ် ကုဗၟာ ဒှ်မာန်)။ ဥပမာ သဘင်ရတုထဝ် မ္ဂး သဘင်ရတ်ထဝ် ဒှ်တမ်။ သဘင်ရတ် ယဝ်ရ ချူဗီုဏအ်မ္ဂး ပ္ဍဲဂှ် မလိက် မတွဟ်အရထ/အဓိပ္ပါယ် မဆေင်ကဵု အခိင်ကာလ ဟွံမဲဂှ်ရ။

ရတု ဂမၠိုင်ပြင်ဆင်

သၞာံ သင်္ကေတဂမၠိုင် (ရတု)
English ဗၟာ မန်
1st Paper စက္ကူရတု ရတုစက္ခော
2nd Cotton ဂွမ်းရတု ရတုချဵု
3rd Leather, crystal သားရေရတု ရတုစၞာံ
4th Linen or silk ပိုးရတု ရတုသုတ်
5th Wood, silverware သစ်သာရတု ရတုဆု
6th Candy/Iron သကြားရတု ရတုပသဲ/ရတုသဂြာ
7th Wool/Copper သက္ကလပ်ရတု ရတုလှုဲ/ရတုတောဝ်သဵု
8th Bronze ကြေးရတု ရတုဗရိုတ်
9th Pottery/Willow ဥဿဖရားရတု ရတုပုပ္ပရာဂ
10th Tin/Aluminum သံဖြူရတု ရတုလှာ်
11th Steel သံမဏိရတု ရတုပသဲဍိုင်
12th Silk/Linen ချည်ရတု ရတုတောဝ်
13th Lace ဇာပန်းရတု ရတုဇာပ္ကဴ
14th Ivory ဆင်စွယ်ရတု ရတုဂြင်စိင်
15th Crystal သလင်းရတု ရတုအဖၠိုက်
20th China ကြွေရတု ရတုတိုက်
25th Silver Jubilee ငွေရတု ရတုသြန်
30th Pearl Jubilee ပုလဲရတု ရတုဗၠဲ
35th Jade Jubilee ကျောက်စိမ်းရတု ရတုင္ၚေက်
40th Ruby Jubilee ပတ္တမြားရတု ရတုမၞိက်
45th Sapphire Jubilee နီလာရတု ရတုအိန္ဒနဳလာ
50th Gold Jubilee ရွှေရတု ရတုထဝ်
55th Emerald Jubilee မြရတု ရတုမြ
60th Diamond Jubilee စိန်ရတု ရတုဗိုတ်
65th Blue Spinel Jubilee
70th Platinum Jubilee ရတုထဝ်ဗတာင်
75th Yellow Diamond ဒုတိယစိန်ရတု ရတုဗိုတ်ဍာ်မိတ်
80th Alexandrite Jubilee
85th Benitoite Jubilee
9oth Jadite Jubilee နဝရတ်ရတု ရတုနဝရတ်


နိဿဲပြင်ဆင်

  1. Shorto, H. L. (1971). A Dictionary of the Mon inscriptions from the Sixth to the Sixteenth Centuries. London Oxford University Press, New York Toronto, 321။ 
ကလေင်သီကေတ်လဝ် နူ "https://mnw.wikipedia.org/w/index.php?title=ရတု&oldid=33372"